Artykuł wziął udział w IV edycji konkursu „Piórem logistyka.”
System a logistyka przedsiębiorstwa
W literaturze dotyczącej badań systemowych spotykamy się z imponującą
rozmaitością definiowania terminu „system”. Współcześnie najbardziej
efektywnym sposobem eksplikacji treści pojęcia systemu jest próba go
jako przedmiotu (podmiotu) idealnego. Ze względu na jego własności, w
literaturze podmiotu, traktowany jest jako zbiór elementów, na które
nie nakłada się żadnych ograniczeń z wyjątkiem jednego – dla
rozpatrywanego systemu elementy te są niepodważalną jednością. Między
rozpatrywanymi elementami zbioru, tworzącego system ustalają się
określone relacje i sprzężenia. Utworzony w ten sposób układ
przekształca się w powiązaną całość. Istnienie sprzężeń i relacji
powoduje, że staje się on układem względnie niezależnym. Własności te
powodują, że system jako całość jest względnie odosobniony od
otoczenia, w którym się znajduje. Otoczenie systemu oddziałuje na
system w nim funkcjonujący i przejawia swoje własności. [3, 4, 5]
Systemy zbudowane są z tworzywa systemowego, które tworzy ich
strukturę
materialną i niematerialną. Struktura systemów charakteryzuje się
uporządkowaniem, a jej działanie podlega określonym prawom, np.
nośnikiem tworzywa niematerialnego jest tworzywo materialne. Zjawiska,
jakie zachodzą w systemach, określane są mianem łańcuchów zjawisk
systemowych. Stanowią one uporządkowane ciągi sekwencji zdarzeń
logicznych, które tworzą łańcuchy powiązań. W związku z powyższym w
systemach zachodzą procesy, które wspomagają i określają ich działanie.
Powyższe zjawiska ukierunkowane są na konkretny cel działania.
Określenie przedsiębiorstwa jako systemu zdarzeń, który tworzony
jest
przez zbiór elementów powiązanych ze sobą procesami, umożliwia
przeniesienie koncepcji teorii systemów na grunt logistyki. W
zależności od funkcji działalności przedsiębiorstwa i złożoności
procesów gospodarczych systemem integrującym jest system zarządzania,
którego nieodłączną częścią jest podsystem logistyczny. Analizując
misję, cele i zadania logistyki w współczesnej firmie, możemy
stwierdzić, że są to zasadnicze determinanty tworzenia procesów
wspierających działalność firm. Owe procesy tworzą w przedsiębiorstwie
system logistyczny.
Koncepcję podejścia systemowego w logistyce ilustruje rysunek 1.
Rys.
1.Systemowe podejście w logistyce.
Źródło: Opracowanie własne.
System logistyczny przedsiębiorstwa to uporządkowany organizm firmy,
który tworzony jest poprzez infrastrukturę logistyczną oraz osoby
zarządzające zapasami, realizacją zamówień, transportem i
magazynowaniem. W ramach tego sytemu najczęściej realizowane są procesy
transferu, transakcji, zaopatrywania, produkcji i dystrybucji. W skład
infrastruktury logistycznej firmy wchodzą uniwersalne środki transportu
wewnętrznego, składy i magazyny utrzymujące odpowiednie poziomy zapasów
oraz strumienie informacyjne, które funkcjonują wewnątrz i na zewnątrz
przedsiębiorstwa. Właściwe funkcjonowanie infrastruktury logistycznej
zapewnia ciągłość i rytmiczność procesów zaopatrywania, produkcyjnych,
dystrybucyjnych oraz utrzymanie wysokiej jakości produkowanych wyrobów,
optymalizację zapasów itd.
Określenie „system logistyczny” ma istotne znaczenie w praktyce,
gdyż
podstawowe założenia logistyczne w firmie są następujące [2]:
- systemowe podejście do analizy i projektowania działalności
logistycznej przedsiębiorstwa; - zidentyfikowanie fizycznych przepływów surowców, materiałów,
towarów
i usług; - znajomość strumieni informacyjno-decyzyjnych sterujących tymi
przepływami dóbr i usług, - optymalny poziom zapasów materiałów rzeczowych;
- infrastruktura logistyczna przedsiębiorstwa;
- kompleksowe podejście do kosztów logistyki (w ramach systemu
ewidencji i w pracach analitycznych); - dążenie do jednolitego zarządzania działalnością logistyczną.
W każdym przedsiębiorstwie można zatem wyodrębnić system
logistyczny.
Jednak jego zakres i wymiar zadań bywa różnorodny, a to implikuje
stopień złożoności procesów logistycznych.
Procesy logistyczne przedsiębiorstwa to integralny składnik każdej
firmy. Wśród nich wyodrębnić należy: strumienie i zasoby informacji,
które z jednej strony odzwierciedlają przepływ i stan zasobów
rzeczowych, natomiast z drugiej strony są wykorzystywane do sterowania
procesami przepływu. Wyróżniamy więc dwa typy informacji: sterujące i
regulujące przepływy rzeczowe oraz sprawozdawczo-kontrolne. Pierwsze z
nich przebiegają w kierunku przeciwnym do przepływów rzeczowych. Biorą
one swój początek na rynku i mają postać prognoz popytu lub zamówień
odbiorców. Z kolei informacje sprawozdawczo-kontrolne przebiegają
zgodnie z kierunkiem przepływu procesów rzeczowych. Odzwierciedlają one
realizację wcześniejszych decyzji planistycznych w przekrojach:
asortymentowym, ilościowym, czasowym itp. [5]