Czy można wypowiedzieć umowę o współpracy zawartą na czas określony? Czy osoba dająca zlecenie może wypowiedzieć taką umowę bez ważnego powodu? Na jakich zasadach i czy będzie płaciła karę umowną?
Odpowiedź eksperta: Zasady wypowiadania umów zlecenia są określone w art. 746 Kodeksu cywilnego, który ma również odpowiednie zastosowanie do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami, czyli w tym wypadku umowy o współpracę. Przepis ten stanowi, że dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. W razie odpłatnego zlecenia istnieje obowiązek uiszczenia przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, także obowiązek naprawienia szkody.
Orzecznictwo potwierdza, że umowę na czas określony można wypowiedzieć przed upływem terminu, bowiem jest to stosunek oparty na wzajemnym zaufaniu i strony nie mogą z góry zrzec się skutecznie uprawnienia do wypowiedzenia umowy z ważnych powodów (art. 746 § 3 kc) (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2004 r., IV CK 640/03, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2001 r., III CKN 304/00).
Sądy stoją na stanowisku, że nie można w ogóle wyłączyć możliwości wypowiedzenia umowy zgodnie z treścią art. 478 ust. 3 Kodeksu cywilnego, to jednak można ograniczyć możliwość wypowiedzenia umowy tylko do ważnych powodów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2001 r., III CKN 304/00).
Dużo zależy od tego czy w umowie zostały wymienione przyczyny, które umożliwiają rozwiązanie umowy ze skutkiem natychmiastowym. Wówczas jednak wystarczającą przesłanką jest utrata zaufania (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 grudnia 2015 r., I ACa 1310/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2012 r., I ACa 450/12). Jeżeli zdarzy się jednak, iż umowa zostanie rozwiązana bez ważnego powodu, takie wypowiedzenie jest skuteczne, ale strona, która od umowy odstąpiła bez ważnego powodu, jest zobowiązana dać drugiej odszkodowanie za straty wynikłe z rozwiązania umowy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2002 r., sygn. akt V CKN 1152/2000). Taką formą odszkodowania jest kara umowna. Została ona jednak przewidziana tylko w przypadku rozwiązania umowy przez Zleceniobiorcę wskutek rażących zaniedbań Zleceniodawcy. W razie ustalenia, iż do wypowiedzenia umowy o świadczenie usług doszło z ważnych powodów, to zapłata kary umownej w ogóle nie wchodziłoby w grę.
- Podstawa prawna: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
- Stan prawny publikacji (data): 2016-11-25