Logistyka od wielu lat jest nie tylko elementem wspierającym rozwój handlu internetowego, ale również jednym z jego głównych motorów napędowych. Klienci dokonujący zakupów online mają dziś sprecyzowane oczekiwania dotyczące nie tylko samych produktów, lecz także sposobu realizacji dostawy. Nadal duże znaczenie mają szybkość i punktualność doręczeń, jednak coraz częściej konsumenci zwracają uwagę również na komfort, możliwość wyboru, przejrzystość procesu oraz wpływ na środowisko.
Dlaczego mikrohuby mają znaczenie?
Szczególnie aspekt ekologiczny staje się istotnym kryterium zakupowym. Z badań światowych wynika, że około 57% klientów chce znać wpływ dostawy na środowisko naturalne. W Polsce wskaźnik ten jest niższy, ale nadal znaczący, gdyż 39% respondentów deklaruje, że kwestia oddziaływania dostawy na środowisko ma dla nich znaczenie, a połowa badanych wskazuje ekologiczne dostawy jako czynnik zachęcający do zakupów online. Raport Odpowiedzialny e-commerce 2025 wskazuje ponadto, że 60% polskich klientów e-commerce bierze pod uwagę ślad węglowy sklepu internetowego, a 83% jest skłonnych poczekać dłużej na przesyłkę, jeśli oznacza to bardziej ekologiczny sposób realizacji zamówienia. Zmieniające się oczekiwania klientów stawiają przed operatorami logistycznymi coraz większe wymagania.
Równie ważnym czynnikiem wpływającym na rozwój logistyki e-commerce jest postępująca urbanizacja. Osoby mieszkające w miastach stanowią większość klientów handlu internetowego w Polsce i odpowiadają za około 65% wszystkich e-kupujących. Dane za 2025 rok pokazują natomiast, że zakupów internetowych dokonało blisko 74% mieszkańców miast. Duża koncentracja ludności w miastach oznacza większą liczbę zamówień oraz przesyłek do dostarczenia, ale jednocześnie utrudnia ich obsługę z uwagi na natężenie ruchu, korki czy ograniczoną dostępność miejsc postoju dla pojazdów dostawczych. Dodatkowym wyzwaniem są strefy czystego transportu wdrażane przez miasta w związku z regulacjami unijnymi, które ograniczają ruch pojazdów spalinowych w centralnych częściach aglomeracji.
Połączenie wzrostu świadomości ekologicznej konsumentów, koncentracji odbiorców w miastach, narastających problemów komunikacyjnych oraz zmian regulacyjnych prowadzi do transformacji miejskiej logistyki i wspiera rozwój rozwiązań wpisujących się w ideę smart city. Ich celem jest poprawa efektywności dostaw nie tylko pod względem kosztów, lecz także korzyści środowiskowych i społecznych. Jednym z przykładów takich rozwiązań są mikrohuby przeładunkowe współdziałające z wykorzystaniem rowerów cargo przy realizacji dostaw ostatniej mili.
Jaką rolę odgrywa mikrohub?
Mikrohuby to specjalnie wyznaczone miejsca zlokalizowane w przestrzeni miejskiej, służące przede wszystkim do przeładunku przesyłek z większych pojazdów dostawczych na bardziej przyjazne środowisku środki transportu, takie jak rowery cargo. Ich wdrożenie ma usprawnić realizację dostaw ostatniej mili i jednocześnie zwiększyć ich efektywność środowiskową oraz społeczną, bez pogarszania aspektów ekonomicznych czy terminowości usług. Dzięki mikrohubom możliwe jest ograniczenie ruchu samochodów dostawczych w śródmieściach poprzez zastąpienie ich rowerami towarowymi. Tego typu pojazdy charakteryzują się niską emisją, cichą pracą i niewielkim wpływem na natężenie ruchu. Dodatkowo mogą korzystać z tras niedostępnych dla samochodów, łatwiej docierają do trudno dostępnych lokalizacji i nie stwarzają problemów z parkowaniem. Aby jednak rowery cargo mogły skutecznie realizować dostawy, konieczne jest zapewnienie miejsca do ich przechowywania, ładowania, serwisowania oraz sprawnego załadunku przesyłek. Funkcje te realizują właśnie mikrohuby przeładunkowe. W efekcie mikrohub i rower cargo tworzą wspólny, komplementarny system usprawniający dostawy ostatniej mili. Choć idea wydaje się prosta, jej skuteczne wdrożenie może przybierać wiele form i wymaga współpracy wielu interesariuszy.
Przykłady mikrohubów w Polsce
W Polsce rozwiązania oparte na mikrohubach oraz rowerach cargo są coraz częściej wdrażane w praktyce. Najbardziej zaawansowane projekty funkcjonują obecnie w Poznaniu i we Wrocławiu.
Mikrohub zlokalizowany w Poznaniu ma formę samodzielnego obiektu. Jest to specjalnie zaprojektowany budynek o powierzchni około 36 m², usytuowany przy ulicy Pułaskiego, w centrum miasta. Obiekt umożliwia przechowywanie rowerów oraz przeładunek przesyłek z samochodów dostawczych na rowery cargo. Powstał on w ramach projektu GRETA, realizowanego przez Łukasiewicz – PIT i Miasto Poznań przy współpracy z GLS. W okresie od grudnia 2024 do maja 2025 roku był wykorzystywany do pilotażowej realizacji dostaw w dzielnicach Stare Miasto oraz Jeżyce.
Z kolei mikrohub funkcjonujący we Wrocławiu wykorzystuje istniejącą infrastrukturę parkingu podziemnego pod Narodowym Forum Muzyki przy Placu Wolności. Wydzielono tam około 500 m² przestrzeni podzielonej na boksy przeznaczone dla różnych operatorów logistycznych, takich jak InPost, DPS, GLS i Allegro. Strefa ta umożliwia zarówno przechowywanie rowerów cargo, jak i przeładunek paczek. Mikrohub rozpoczął działalność w czerwcu 2025 roku i obsługuje dostawy realizowane na obszarze Starego Miasta.
Warto podkreślić, że nie są to jedyne przykłady wykorzystania rowerów towarowych w Polsce. Rozwiązanie to stosuje również DPD, które dysponuje największą flotą rowerów cargo w kraju. Firma korzysta jednak z wynajmowanych lokali miejskich pełniących funkcję tzw. urban depots, łączących operacje logistyczne z obsługą klientów, zamiast z dedykowanych mikrohubów lub zaadaptowanych przestrzeni miejskich.
Jakie wymagania powinien spełniać mikrohub?
Nie każda przestrzeń umożliwiająca przeładunek paczek na rowery może być uznana za efektywny mikrohub. O skuteczności takiego rozwiązania decyduje spełnienie szeregu istotnych warunków. Kluczowe znaczenie ma lokalizacja. Mikrohub powinien znajdować się blisko głównych tras komunikacyjnych oraz obszarów o dużej koncentracji odbiorców, aby zapewnić dogodny dostęp dla pojazdów dostawczych. Ze względu na ograniczony zasięg i ładowność rowerów cargo, obiekt musi być położony w sposób umożliwiający sprawną obsługę centralnych dzielnic miasta bez niepotrzebnego wydłużania tras. Znalezienie odpowiedniego miejsca jest trudne, ponieważ nieruchomości w centrum miast są bardzo atrakcyjne dla inwestorów. W związku z tym szczególnego znaczenia nabierają samorządy, które w ramach planów zrównoważonej mobilności powinny aktywnie wspierać rozwój infrastruktury dla niskoemisyjnych dostaw miejskich.
Forma mikrohubu może być różna. Skuteczne okazują się zarówno samodzielne obiekty, jak i adaptacje istniejącej infrastruktury. Najważniejsze pozostaje jednak zapewnienie odpowiedniej dostępności. Samochód dostawczy powinien mieć możliwość łatwego podjazdu i postoju, a operacje przeładunkowe muszą przebiegać szybko, bezpiecznie i bez utrudniania ruchu. Istotne jest także ograniczenie wpływu niesprzyjających warunków pogodowych oraz zapewnienie możliwości płynnego wyjazdu rowerów cargo na trasy dostawcze. Niezbędne są również odpowiednie warunki techniczne. Mikrohub powinien umożliwiać przechowywanie rowerów, ładowanie ich akumulatorów oraz realizację podstawowych prac serwisowych. Wymaga to właściwego podziału przestrzeni, dostępu do zasilania oraz zastosowania zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Równie istotne pozostają kwestie związane z integracją obiektu z przestrzenią miejską. Mikrohub nie powinien zakłócać funkcjonowania okolicy ani negatywnie wpływać na komfort mieszkańców. W przypadku wolnostojących instalacji ważne jest zachowanie estetyki, zgodności z otoczeniem oraz zasadami zagospodarowania przestrzennego. Pożądane są również rozwiązania energooszczędne, takie jak wykorzystanie paneli fotowoltaicznych, materiałów podlegających recyklingowi czy odpowiednio zaprojektowanego oświetlenia. Operacje logistyczne powinny jednocześnie spełniać obowiązujące normy dotyczące hałasu.
Duże znaczenie ma także bezpieczeństwo. Dotyczy ono zarówno pracowników i kurierów, jak i przechowywanych rowerów i obsługiwanych przesyłek. W związku z tym wskazane jest stosowanie monitoringu, kontroli dostępu oraz odpowiedniego oświetlenia terenu. Z perspektywy społecznej warto również zapewnić kurierom odpowiednie zaplecze socjalne umożliwiające odpoczynek, przebranie się, przechowywanie rzeczy osobistych czy spożycie posiłku.
Istotnym wyzwaniem związanym z rozwojem mikrohubów pozostaje również ich opłacalność ekonomiczna. W początkowej fazie funkcjonowania rozwiązania tego typu wymagają dodatkowych nakładów inwestycyjnych związanych z pozyskaniem przestrzeni, budową lub adaptacją obiektów, zakupem rowerów cargo oraz organizacją procesów przeładunkowych. Korzyści ekonomiczne pojawiają się przede wszystkim przy odpowiednio dużej skali operacji oraz wysokim zagęszczeniu dostaw w obsługiwanym obszarze. Z tego względu wdrażanie mikrohubów wymaga dokładnej analizy wolumenów przesyłek, kosztów transportu oraz możliwości współdzielenia infrastruktury przez różnych operatorów logistycznych. Coraz częściej mikrohuby są traktowane nie jako pojedyncze inwestycje logistyczne, lecz jako element długofalowej polityki miejskiej dotyczącej mobilności i jakości życia mieszkańców. Ich rozwój może wspierać realizację celów związanych z ograniczaniem emisji, poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz odzyskiwaniem przestrzeni miejskiej dotychczas zajmowanej przez intensywny ruch samochodów dostawczych.
Zapewnienie wszystkich wymienionych wymagań jednocześnie stanowi duże wyzwanie. Dlatego skuteczne wdrażanie mikrohubów wymaga ścisłej współpracy władz samorządowych, operatorów logistycznych, dostawców infrastruktury oraz mieszkańców miasta.
Kierunki rozwoju mikrohubów miejskich
Mikrohuby w połączeniu z rowerami cargo wspierają rozwój zrównoważonych dostaw ostatniej mili i powinny być szerzej wykorzystywane zarówno w Polsce, jak i w innych krajach Europy. Warunkiem sukcesu jest jednak zachowanie wysokich standardów projektowania i eksploatacji tych obiektów. Aby rozwiązanie było skuteczne logistycznie, konieczne jest jego odpowiednie skalowanie. Mikrohuby powinny powstawać według spójnych standardów funkcjonalnych, technicznych i estetycznych, uzgodnionych przez wszystkich interesariuszy. Ujednolicenie takich wymagań ułatwi powielanie sprawdzonych rozwiązań i ograniczy ryzyko powstawania przypadkowych instalacji w nieodpowiednich lokalizacjach. Nadzór nad rozwojem sieci mikrohubów mogłyby sprawować miasta lub wyznaczeni przez nie operatorzy.
Kluczową rolę odgrywa także współdzielenie infrastruktury. Gdyby każdy operator logistyczny rozwijał własną, niezależną sieć mikrohubów, mogłoby dojść do zjawiska określanego jako „hubomatoza”, analogicznego do obserwowanej w Polsce „paczkomatozy”. Dlatego przestrzenie hubowe powinny być wykorzystywane przez wielu operatorów jednocześnie, przy zachowaniu jednolitych standardów operacyjnych, społecznych i estetycznych. Rozwój tego typu inicjatyw opartych na współdzieleniu wymaga nie tylko gotowości przedsiębiorstw do współpracy, lecz także odpowiedniego wsparcia ze strony administracji publicznej. Samorządy powinny upraszczać procedury związane z udostępnianiem terenów pod mikrohuby, a także wspierać mniejsze firmy logistyczne poprzez mechanizmy dotacyjne umożliwiające zakup niskoemisyjnych środków transportu, takich jak rowery cargo.
Rozwojowi sieci mikrohubów powinny towarzyszyć również rozwiązania cyfrowe wspierające zarządzanie dostawami. Systemy monitorowania floty, planowania tras, zarządzania obłożeniem hubów czy wymiany danych pomiędzy operatorami mogą znacząco zwiększać efektywność operacyjną całego systemu. W przyszłości rozwój mikrohubów będzie prawdopodobnie ściśle związany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji oraz zaawansowanej analityki danych służącej optymalizacji procesów logistycznych.
Artykuł pochodzi z czasopisma Logistyka nr 4/2026.