Organizacja działająca na rzecz producentów palet EPAL złożyła zawiadomienie do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Podejrzewa nadużycie pozycji dominującej przez lidera rynku FMCG i zawarcie przez niego porozumienia, ograniczającego konkurencję na rynku palet drewnianych.
Sprawa palet w sieci Biedronka trafiła na biurko Prezesa UOKiK. EPAL Polska, organizacja reprezentująca producentów i zakłady naprawcze palet „białych”, złożyła formalne zawiadomienie o podejrzeniu stosowania praktyk antymonopolowych przez Jeronimo Martins Dystrybucja oraz CHEP Polska. EPAL wnosi o wszczęcie postępowania antymonopolowego. Istnieje podejrzenie, że Jeronimo Martins nadużywa pozycji dominującej na rynku zakupu artykułów FMCG. Biedronka kontroluje obecnie ponad 46% segmentu nowoczesnego handlu spożywczego w Polsce. Przy takiej skali działalności narzucanie dostawcom konkretnego typu palet – pod rygorem ich przejęcia bez ekwiwalentu – może stanowić praktykę zakazaną przez prawo konkurencji.
UOKIK ma także zbadać czy między Jeronimo Martins a CHEP Polska nie doszło do zawarcia porozumienia, którego celem jest eliminacja z rynku przedsiębiorców oferujących palety białe. CHEP, z szacowanym udziałem w polskim rynku paletowym na poziomie 40-50%, ma oczywisty interes w osłabieniu konkurencji ze strony otwartego systemu europalet.
Mechanizm wykluczenia
Od 1 sierpnia 2027 roku dostawcy, którzy dostarczą towar na białej europalecie, stracą ją bezpowrotnie – sieć przejmie paletę na własność, traktując ją jako „jednorazową”. To de facto kara finansowa za niepodporządkowanie się wymogom.
Dostawca staje przed wyborem: ponieść dodatkowe koszty przejścia na system kolorowy lub tracić palety przy każdej dostawie – wyjaśnia Elżbieta Modzelewska-Wąchal, radca prawny specjalizujący się w prawie konkurencji. – Przy skali dostaw do Biedronki to kalkulacja, która wypada jednoznacznie.
W zawiadomieniu EPAL wskazuje na trzy rodzaje potencjalnych naruszeń. Pierwszym jest narzucanie warunków zakupu (art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej) poprzez wymuszanie na dostawcach określonego rodzaju opakowań transportowych. Po drugie, przeciwdziałanie konkurencji (art. 9 ust. 2 pkt 5), czyli podejmowanie działań prowadzących do marginalizacji konkurencyjnego systemu palet białych. I po trzecie narzucanie uciążliwych warunków umów (art. 9 ust. 2 pkt 6) czyli przejmowanie palet na własność bez ekwiwalentu.
Dlaczego podejrzenie zmowy?
CHEP to globalny gigant – w Europie dysponuje ponad 120 milionami palet w obiegu, siedmiokrotnie więcej niż bezpośrednia konkurencja. W niektórych krajach, jak Wielka Brytania, jego udział w rynku sięga 90%.
Wyeliminowanie białych palet z obiegu największej sieci handlowej w Polsce to dla operatora niebieskich palet strategiczny sukces.
Pozostałe dopuszczone przez Biedronkę poole – LPR i NDHP – mają marginalne udziały,
nieprzekraczające kilku procent – zauważa Roman Malicki, prezes zarządu EPAL Polska. – W praktyce mówimy o sytuacji, z której skorzysta przede wszystkim CHEP.
Zabezpieczenie przed nieodwracalnymi skutkami
EPAL wnioskuje również o zastosowanie środka zabezpieczającego – nakazanie Biedronki zaniechania odmowy przyjmowania towarów na paletach białych do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Argument? Skutki wprowadzenia nowych zasad mogą okazać się niemożliwe do odwrócenia.
Jeśli setki producentów palet zbankrutują, zakłady naprawcze zamkną działalność, a dostawcy przestawią się na systemy zamknięte, powrót do stanu sprzed decyzji będzie nieosiągalny – przekonuje Roman Malicki.
Nowoczesna alternatywa
Tymczasem otwarty system palet białych rozwija się technologicznie. Palety EPAL oznaczone indywidualnym kodem QR umożliwiają pełną identyfikowalność każdego nośnika, weryfikację autentyczności, automatyzację ewidencji i integrację z systemami logistycznymi. To odpowiedź na zarzuty, że zamknięte poole oferują lepszą kontrolę i przejrzystość. Palety EPAL produkowane są lokalnie przez polskie zakłady, dają zatrudnienie w regionach i spełniają wymogi unijnego rozporządzenia PPWR w zakresie wielorazowości i recyklingu.
Co może zrobić UOKiK?
Urząd może wszcząć postępowanie wyjaśniające, a następnie antymonopolowe. W przypadku stwierdzenia praktyk ograniczających konkurencję grożą kary finansowe sięgające 10% obrotu przedsiębiorstwa. Przy przychodach Biedronki przekraczających 100 miliardów złotych – mówimy o potencjalnej karze rzędu miliardów. Branża paletowa i logistyczna czekają na ruch regulatora.
Źródło: EPAL