Niektóre są skuteczne zaledwie kilka godzin. Umożliwiają zobrazowanie danego narządu, ale też pomagają w weryfikacji jego funkcjonowania. Wykorzystywane są w badaniach m.in. tarczycy, serca czy mózgu, niszczą komórki nowotworowe. Radiofarmaceutyki są kluczowym czynnikiem w rozwoju medycyny nuklearnej, ale ich dystrybucja wiąże się z istotnymi wyzwaniami dla logistyki. Jakie warunki należy spełnić, aby bezpiecznie je transportować i zapewnić ich skuteczność?
Radiofarmaceutyki są wykorzystywane w medycynie, na przykład w leczeniu nowotworów tarczycy, prostaty, guzów neuroendokrynnych, ale też w diagnostyce – umożliwiając obrazowanie i ogląd funkcjonowania narządów. Ich zastosowanie jest coraz szersze – wartość rynku radiofarmaceutyków obecnie szacuje się na 7,51 mld USD a w perspektywie najbliższych lat może ona wzrosnąć nawet do ok. 14,44 mld USD w 2034 r.[1] Tak duży prognozowany wzrost stawia je w roli jednego z najpopularniejszych trendów we współczesnej medycynie.
Cenne i promieniotwórcze
Radiofarmaceutyki wykorzystywane są m.in. ze względu na możliwość uszkadzania i niszczenia patologicznych komórek, na przykład nowotworowych. Dzieje się tak, ponieważ składają się m.in. z promieniotwórczych izotopów. W przypadku terapii wykorzystywane są te, które emitują promieniowanie beta lub alfa, natomiast w diagnostyce – promieniowanie gamma, takie jak technet (99mTc), jod (123I, 131I), fluor (18F) czy gal (68Ga).
Ze względu na swoją specyfikę radiofarmaceutyki muszą być wytwarzane z zachowaniem wyjątkowych standardów bezpieczeństwa i jakości. To, co jest także bardzo istotne, to fakt, że czas półtrwania izotopów jest krótki, tracą one swoje właściwości z czasem, więc muszą być produkowane i dostarczane na bieżąco, aby mogły być skuteczne. W niektórych przypadkach są one trwałe jedynie 6h. Oprócz samego procesu produkcji, kluczowe znaczenie ma także sprawna dystrybucja radiofarmaceutyków i zapewnienie właściwych warunków ich transportu.
– wyjaśnia mgr farm. Paulina Milcz, zastępca kierownika Hurtowni Farmaceutycznej Pharmalink, firmy logistycznej specjalizującej się w transporcie produktów leczniczych w temperaturze kontrolowanej, w tym radiofarmaceutyków.
Aktualnie w medycynie stosuje się ponad setkę radiofarmaceutyków, które bazują na promieniotwórczych izotopach pochodzących z reaktora lub cyklotronu. Do uzyskania bezpiecznej dla pacjenta postaci leku konieczne jest zachowanie najwyższych standardów na każdym etapie wytwarzania, przechowywania i transportu substancji.
Transport pod szczególną kontrolą
Rośnie liczba zachorowań na nowotwory – według najnowszych danych w Polsce jest to ok. 185 tys. osób rocznie[2]. A co za tym idzie – stale wzrasta też zapotrzebowanie na radiofarmaceutyki, które są skuteczne, bezpieczne i precyzyjne w działaniu. Z perspektywy pacjenta terapia takimi lekami nie wymaga długich pobytów w szpitalu. Jednak, jak podkreślają eksperci, wyzwaniem nie jest coraz większa skala produkcji, a logistyka, w tym dystrybucja i transport substancji do ośrodków medycznych. Ze względu na promieniotwórczy charakter leku jego transport podlega ściśle określonym warunkom i wymaga przestrzegania międzynarodowych (ADR) i krajowych norm bezpieczeństwa.
Aby móc transportować radiofarmaceutyk, konieczne jest wykorzystywanie w tym celu samochodów, które są przystosowane do przewozu substancji radioaktywnych – mają one czujniki promieniowania, a także są oznaczone tablicami wskazującymi na 7 klasę ADR. Konieczne jest ograniczenie czasu transportu do minimum, a sami kierowcy posiadają certyfikat ADR, który gwarantuje znajomość procedur awaryjnych. Co więcej, przewóz leku jest śledzony w czasie rzeczywistym przez system GPS, a pełna dokumentacja trasy, warunków transportu i dawek promieniowania jest skrupulatnie prowadzona. Produkty przygotowane są do transportu zgodnie z wymaganiami ADR, przewożone są w specjalnych opakowaniach chroniących przed promieniowaniem, które nie mogą zostać otworzone do momentu dotarcia do miejsca docelowego. Właśnie takie standardy są gwarantem maksymalnego bezpieczeństwa w całym łańcuchu dostaw radiofarmaceutyków.
– zaznacza Daniel Charucki, kierownik ds. transportu w Pharmalink.
W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie
Pharmalink, wyspecjalizowany operator logistyczny świadczący usługi w zakresie transportu, magazynowania i dystrybucji leków dla branży farmaceutycznej, również realizuje usługę transportu radiofarmaceutyków.
W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie branży zdecydowaliśmy o rozszerzeniu oferowanych przez nas usług o transport radiofarmaceutyków. Dzięki odpowiednio wyposażonej flocie oraz profesjonalnej kadrze posiadającej stosowne uprawnienia jesteśmy w stanie spełnić rygorystyczne normy bezpieczeństwa związane z przewozem tego typu substancji. Kontrola temperatury, czujniki pomiaru promieniowania, certyfikacja ADR czy system zabezpieczeń antykradzieżowych – wszystko to, co niezbędne jest do przewozu radiofarmaceutyków, zostało przez nas zapewnione. W przypadku transportu leków, a zwłaszcza preparatów promieniotwórczych, nie ma miejsca na kompromisy. Precyzja, odpowiedzialność i doskonała organizacja logistyczna mają w tym przypadku kluczowe znaczenie, a my – dzięki wieloletniemu doświadczeniu oraz ścisłej współpracy z branżą farmaceutyczną – jesteśmy w stanie zagwarantować je naszym partnerom.
– podkreśla Daniel Charucki z Pharmalink.
Prowadzenie szczegółowej dokumentacji, stałe (24/7) monitorowanie lokalizacji transportu, specjalistyczne uprawnienia czy wyposażenie w odpowiednie systemy czujników – te elementy składają się na zachowanie pełnego bezpieczeństwa i spełnienie norm dla przewozu produktów radioaktywnych, w tym radiofarmaceutyków. Utrzymanie tych standardów nie jest łatwe, dlatego też zachowanie skuteczności leków i ciągłości dostaw są w stanie zagwarantować jedynie profesjonalne firmy specjalizujące się w logistyce farmaceutycznej. Dzięki usłudze transportu radiofarmaceutyków oferowanej przez Pharmalink preparaty te trafiają w nienaruszonym stanie i na czas tam, gdzie są aktualnie potrzebne, pozwalając lekarzom na wykorzystanie ogromnego potencjału drzemiącego w medycynie nuklearnej, która ma szansę stać się przełomem w walce z chorobami, które coraz częściej nas dotykają.
[1]https://www.precedenceresearch.com/radiopharmaceuticals-market
[2]https://www.zwrotnikraka.pl/rosnie-liczba-zachorowan-na-nowotworu-w-polsce/
Żródło: Pharmalink