Bezpieczeństwo płatności ma szczególne znaczenie w przedsiębiorstwach realizujących dużą liczbę transakcji z krajowymi i zagranicznymi kontrahentami. Nowa usługa Verification of Payee (VoP) ma ograniczyć ryzyko wynikające zarówno z pomyłek przy wprowadzaniu danych, jak i prób przekierowania płatności na niewłaściwy rachunek. PKO Bank Polski rozpoczął już wdrażanie tego rozwiązania we współpracy z Krajową Izbą Rozliczeniową.
W firmach transportowych, logistycznych czy produkcyjnych przelewy do kontrahentów są elementem codziennych procesów. Przy dużej liczbie dostawców, przewoźników i innych partnerów biznesowych pomyłka w danych odbiorcy może mieć poważne konsekwencje. Podobne ryzyko wiąże się z próbami oszustw polegającymi na podmianie numeru rachunku wskazanego do płatności.
Verification of Payee wprowadza dodatkowy etap kontroli jeszcze przed autoryzacją przelewu. Mechanizm pozwala sprawdzić, czy podany numer rachunku w formacie IBAN odpowiada wskazanemu odbiorcy.
Weryfikacja jeszcze przed wysłaniem pieniędzy
VoP jest rozwiązaniem wynikającym z unijnego rozporządzenia 2024/886 dotyczącego m.in. płatności natychmiastowych w euro. W Polsce oraz pozostałych państwach Unii Europejskiej spoza strefy euro obowiązek stosowania rozwiązania zacznie obowiązywać 9 lipca 2027 r.
W przypadku PKO Banku Polskiego rozwiązanie jest wdrażane we współpracy z Krajową Izbą Rozliczeniową. Usługa będzie dostępna przez całą dobę, 365 dni w roku, a zgodnie z regulacjami korzystanie z niej ma być bezpłatne.
Mechanizm jest stosunkowo prosty z punktu widzenia użytkownika. Przed zatwierdzeniem przelewu płatnik podaje numer rachunku oraz dane jego odbiorcy. Bank płatnika przekazuje zapytanie do instytucji pośredniczącej – w przypadku PKO Banku Polskiego jest nią KIR – a następnie trafia ono do banku prowadzącego rachunek odbiorcy.
Bank odbiorcy ma maksymalnie pięć sekund na ocenę zgodności przekazanych informacji i odesłanie odpowiedzi. Wynik wraca następnie do banku płatnika i jest prezentowany użytkownikowi jeszcze przed autoryzacją transakcji.
Warunkiem działania mechanizmu jest uczestnictwo obu banków w schemacie VoP oraz obecność w EPC Directory Service (EDS), czyli bazie uczestników umożliwiającej kierowanie zapytań do właściwych instytucji.
Dane poprawne, dane niepoprawne, dane prawie zgodne
Weryfikacja może zakończyć się jednym z trzech podstawowych wyników. Dane poprawne oznacza zgodność danych odbiorcy z numerem rachunku. „dane niepoprawne” informuje, że wskazane dane nie są zgodne. Pomiędzy nimi znajduje się „ dane prawie zgodne ”, stosowany w sytuacji, gdy dane są zbliżone, ale nie identyczne.
Ten ostatni przypadek może dotyczyć chociażby literówki w nazwisku. Jeżeli płatnik poda nieznacznie błędne dane, może otrzymać prawidłowe dane właściciela rachunku wraz z informacją pozwalającą zweryfikować, czy rzeczywiście zamierza wykonać przelew do tej osoby.
W przypadku klientów firmowych weryfikacja może opierać się nie tylko na nazwie przedsiębiorstwa. Możliwe jest zestawienie numeru rachunku z identyfikatorem firmy, np. NIP-em lub LEI (Legal Entity Identifier), o ile bank odbiorcy obsługuje te identyfikatory. Przy takim sposobie sprawdzania danych nie występuje wynik „dane prawie zgodne ” – odpowiedź wskazuje jedynie zgodność lub jej brak.
Co istotne, VoP nie podejmuje decyzji za użytkownika i nie blokuje przelewu. Jeżeli dane okażą się niezgodne, płatnik otrzyma ostrzeżenie o ryzyku przekazania środków niewłaściwemu odbiorcy, ale ostateczna decyzja o autoryzacji pozostanie po jego stronie.
Znaczenie dla przedsiębiorstw
Z perspektywy biznesowej dodatkowa weryfikacja może być szczególnie istotna tam, gdzie przedsiębiorstwo realizuje wiele płatności do różnych kontrahentów. Dotyczy to również sektora TSL (Transport, Spedycja i Logistyka), w którym rozbudowane sieci partnerów biznesowych oraz międzynarodowy charakter działalności powodują, że przelewy w euro są częścią bieżących rozliczeń.
VoP może stanowić dodatkową warstwę bezpieczeństwa pomiędzy przygotowaniem płatności a jej ostatecznym zatwierdzeniem. Pracownik odpowiedzialny za przelew otrzymuje informację o zgodności danych jeszcze przed wysłaniem środków, dzięki czemu może ponownie sprawdzić transakcję w przypadku wykrycia rozbieżności.
Rozwiązanie może mieć znaczenie również w kontekście prób wyłudzeń polegających na przekazaniu przedsiębiorstwu zmienionego numeru rachunku kontrahenta. Sama usługa nie eliminuje oczywiście ryzyka oszustwa i nie zastępuje wewnętrznych procedur bezpieczeństwa, ale dostarcza dodatkowej informacji w momencie podejmowania decyzji o płatności.
PKO Bank Polski rozpoczął wdrażanie VoP
1 września 2026 r. PKO Bank Polski udostępnił pierwszą część rozwiązania – tzw. VoP otrzymywane. Oznacza to, że bank może już odpowiadać na zapytania kierowane przez inne instytucje uczestniczące w schemacie, dotyczące zgodności danych właścicieli rachunków prowadzonych przez PKO Bank Polski. Rozwiązanie obejmuje rachunki klientów detalicznych, firmowych i korporacyjnych.
Według informacji przekazanych przez bank PKO Bank Polski jest pierwszym bankiem w Polsce, który udostępnił tę usługę wspólnie z Krajową Izbą Rozliczeniową (KIR).
Kolejnym etapem będzie uruchomienie tzw. VoP wysyłanego dla klientów instytucjonalnych PKO Banku Polskiego. Pozwoli ono użytkownikom przed realizacją przelewu samodzielnie sprawdzić zgodność danych odbiorcy. Usługa została udostępniona w serwisie internetowym iPKO biznes pod koniec października b.r., a pod koniec roku będzie również dostępna w aplikacji mobilnej iPKO biznes, iPKO biznes Integra oraz poprzez Multicash/EBICS.
Banki same określają sposób porównywania danych
Ciekawym elementem VoP jest sam mechanizm oceny zgodności informacji. European Payments Council przygotował rekomendacje dotyczące procesu, jednak poszczególne banki mogą tworzyć własne algorytmy – np. określające dopuszczalny poziom różnic w nazwie czy nazwisku – albo powierzyć realizację procesu innej instytucji.
KIR oferuje usługę przeprowadzania takiego porównania, natomiast PKO Bank Polski opracował własny system realizujący proces matchingowy.
Ma to znaczenie zwłaszcza w przypadku wyniku „dane prawie zgodne”. System musi bowiem rozpoznać, czy różnica jest na tyle niewielka, że może wynikać np. ze zwykłej literówki, czy dane wskazują już na innego odbiorcę.
Następny krok: przelewy w złotych
Obecne rozwiązanie VoP dotyczy przelewów w euro, ale równolegle prowadzone są prace nad krajowym odpowiednikiem – VoP-PL – przeznaczonym dla płatności w złotych.
Trwają prace legislacyjne nad przepisami regulującymi jego wdrożenie. Przewidywany termin rozpoczęcia obowiązywania usługi to również 9 lipca 2027 r. W PKO Banku Polskim rozpoczął się już projekt dotyczący VoP-PL, jednak na tym etapie jest jeszcze za wcześnie na przedstawienie jego szczegółowego harmonogramu.
Dla przedsiębiorstw oznacza to, że weryfikacja odbiorcy może w kolejnych latach stać się standardowym elementem procesu wykonywania przelewów – zarówno zagranicznych w euro, jak i krajowych w złotych. W przypadku branży logistycznej, w której szybkość rozliczeń musi iść w parze z bezpieczeństwem dużej liczby transakcji, dodatkowa kontrola przed wysłaniem środków może stać się istotnym elementem ograniczania ryzyka operacyjnego.