Globalny kryzys finansowy znacząco wpłynął na kondycję ekonomiczną polskich przedsiębiorstw. Według danych GUS, w marcu 2009 roku wskaźnik krajowego i zagranicznego portfela zamówień spadł z poziomu + 12 przed rokiem do poziomu -32 czyli najniższego od dziesięciu lat. W wielu branżach (szczególnie w motoryzacyjnej, metalurgicznej i odzieżowej) nastąpiło znaczne ograniczenie poziomu produkcji. Limitowana dostępność finansowania zewnętrznego spowodowała również zmniejszenie zdolności przedsiębiorstw do bieżącego regulowania zobowiązań.
Spadek koniunktury jest również wyzwaniem dla logistyki i zarządzania łańcuchami dostaw. Planowanie produkcji i dostaw w oparciu o statystyczne prognozowanie popytu staje się trudniejsze, bo historyczne dane o trendach sprzedaży nie odzwierciedlają bieżącego spadku zamówień. Zmniejszenie zamówień powoduje wzrost zapasów, których nadmiar może utrudniać operacje załadunkowe w magazynach i centrach dystrybucyjnych. Zmniejszenie wolumenu transportowanych towarów stanowi zagrożenie utraty płynności przez firmy przewozowe i w konsekwencji zagraża realizacji dostaw do klientów. Kryzys ekonomiczny jest zatem okresem próby dla logistyków, którzy powinni w krótkim czasie umieć zidentyfikować możliwości redukcji kosztów i dostosowania operacji do gwałtownie zmieniających się warunków rynkowych, w celu złagodzenia ich negatywnego wpływu na rentowność firmy.
Uwolnić kapitał obrotowy i zoptymalizować koszty
Ponieważ dla wielu przedsiębiorstw obecna sytuacja ekonomiczna oznacza pogorszenie płynności, jednym z pierwszych zadań powinno być uwolnienie kapitału obrotowego – poprzez bardziej efektywne zarządzanie zobowiązaniami, należnościami i zapasami. Potencjalnych rezerw, umożliwiających redukcję kosztów i poprawę efektywności, należy poszukiwać również w zarządzaniu magazynami. Pomaga w tym audyt procesów magazynowych, którego efektem powinna być optymalizacja procesów przyjmowania, składowania, kompletowania i wydawania towarów, między innymi poprzez wyeliminowanie zbędnych czynności i dokumentów. Inicjatywy związane z optymalizacją transportu powinny objąć zarówno transport własny, jak i współpracę z zewnętrznymi operatorami logistycznymi.
Analiza kosztów, efektywności i procesów pozwala na zidentyfikowanie obszarów usprawnień możliwych do osiągnięcia w krótkim czasie i zazwyczaj bez konieczności ponoszenia znacznych nakładów inwestycyjnych (tak zwanych quick wins). Równolegle jednak, należy podjąć działania zmierzające do opracowania i wdrożenia długoterminowej strategii zarządzania łańcuchem dostaw, zapewniającej trwałą realizację celów biznesowych.
Dopasować strategię łańcucha dostaw do charakterystyki produktów
Jak wynika z badania „Global Supply Chain Excellence”, przeprowadzonego w ostatnim czasie przez Roland Berger Strategy Consultants wspólnie z uczelniami Stanford, WHU i ETH Zurich, kluczem do trwałej poprawy wyników finansowych przedsiębiorstw produkcyjnych jest strategiczne dopasowanie łańcuchów dostaw do charakterystyki produktów (ang. Supply Chain Fit). W firmach, które zastosowały tę strategię, wskaźnik zwrotu z zaangażowanego kapitału (ROCE) jest nawet o 14-17% wyższy, niż w przypadku firm, w których łańcuch dostaw nie został optymalizowany (schemat 1). Wyniki badania wskazują również na konkretne działania podejmowane przez firmy, które dostosowały swoje łańcuchy dostaw do charakterystyki produktów.
Artykuł pochodzi z czasopisma „Logistyka” 3/2009.