Refleksja nad logistyką
Działania logistyczne zawsze towarzyszyły społecznościom ludzkim, chociaż zakres przedmiotowy pojęcia „logistyka” ulegał zmianie. Termin „logistyka” jest prawdopodobnie pochodzenia greckiego, na co wskazuje znaczenie takich słów jak: logos – liczenie, rozum; logistike – sztuka kalkulowania; logistikon – siła rozumu, rozsądek; logike – logika. Bliski znaczeniowo jest przymiotnik łaciński logisticus, oznaczający: zrozumiały, racjonalny, zdolny do logicznego myślenia. Od nich wywodzi się też węższe pojęcie logistique, co w języku francuskim oznacza: transport, kwaterowanie i zaopatrywanie wojsk.
Analizując definicje logistyki zamieszczone w różnych encyklopediach oraz wychodząc z greckiego i rzymskiego rodowodu tego pojęcia, logistykę ujmuje się jako dziedzinę wiedzy o racjonalizowaniu, kalkulowaniu rozwiązań. Zgodnie z powyższym, w logistyce wyodrębniły się dwa zasadnicze odłamy: matematyczno-filozoficzny i pragmatyczny (logistyki stosowanej). Na logistykę jako naukę wskazuje szereg definicji, a wybrane przytoczono poniżej: R. Jüneman twierdzi, że logistyka to: „naukowa teoria planowania, sterowania i kontroli przepływu materiałów, osób, energii i informacji w systemach”. Logistyka według W. Kircha, I. Bambergera, E. Gable, H.K. Kleina, to dyscyplina naukowa zajmująca się wyjaśnianiem, opisem i kształtowaniem procesów. Z kolei Cz. Skowronek i Z. Sarjusz-Wolski piszą o logistyce jako filozofii zarządzania oraz dziedzinie wiedzy. Prawie w każdej definicji z obszaru logistyki wojskowej możemy także odnaleźć pierwiastek nauki lub wiedzy. W definicji przyjętej w: Siłach Zbrojnych RP – „Logistyka to dyscyplina naukowa…”; w NATO – „Logistyka to nauka…”, a według E. Nowaka – logistyka wojskowa to „… dziedzina wiedzy…”.
Pomimo tego, że wielu badaczy wskazuje na logistykę jako kategorię nauki lub wiedzy, to nie doczekała się ona jeszcze tak w Polsce, jak i w świecie, merytorycznych podstaw i teorii. Wskazuje na to P. Blaik pisząc: „Logistyka, ze względu na swój interdyscyplinarny charakter oraz stosunkowo skromny polski rodowód, jest dziedziną w wielu aspektach kontrowersyjną i wymagającą intensywnych oraz kompleksowych badań”. Jednak obserwuje się rozwój logistyki, a jej dorobek teoretyczny jest coraz bogatszy i coraz bardziej zróżnicowany. W dotychczasowym dorobku teoretycznym logistyki możemy wyróżnić kilka różnorodnych nurtów: pragmatyczny (empiryczny), informatyczny, matematyczny, techniczny, ekonomiczny i systemowy. Należy zastrzec, że lista wyróżnionych nurtów w logistyce jest dalece niepełna i ma wyłącznie przykładowy charakter. Prezentowany pluralizm naukowej refleksji nad rzeczywistością logistyczną jest odzwierciedleniem z jednej strony jej złożoności, z drugiej zaś różnorodności sposobów widzenia tej rzeczywistości przez badaczy.
Logistyka jako dyscyplina naukowa
Logistyka jako dyscyplina naukowa nie znajduje miejsca w obowiązujących układach klasyfikacyjnych, chociaż w sferze edukacyjnej funkcjonuje w Polsce od kilku lat. L. Krzyżanowski w odniesieniu do nauk organizacji i zarządzania przytacza pięć kryteriów, za pomocą których można wyodrębnić dyscyplinę naukową, przy czym za główne uznawany jest przedmiot badań i metody badawcze. Także S. Oziemski stwierdza: „Przedmiot plus metody badawcze dają podstawę dziedziny wiedzy”.
Artykuł pochodzi z czasopisma „Logistyka” 5/2008.